تبلیغات
کتابخانه آموزشگاهی

کتابخانه آموزشگاهی
عنصری از عناصر آموزشی و اهرم پیشرفت مدرسه 
نظر سنجی
نظر شما درباره وبلاگ چیست؟





وجود کتابخانه در مدرسه برای‏ معلم و محصل هر دو لازم و ضروری‏ است.برای معلم به این دلیل که او نمی‏تواند تنها به معلوماتی که در مدرسه‏ یا دانشگاه آموخته اکتفا کند و در صدد تکمیل و تجدید اطلاعات و معلومات‏ خود برنیاید.او باید از پیشرفت‏های‏ علوم و اکتشافاتی که می‏شود همگام‏ با زمان،نقش سازنده خود را در آموزش‏ مسائل علمی و کشف استعدادها و پرورش آنها و همچنین تربیت دانش‏ آموزان ایفا کند.برای این منظور باید کتابخانه‏ای در اختیار باشد تا برای‏ تهیه و مطالعه دروس به کتابهای‏ مختلف و مجلات مراجعه کرده،با خواندن قمستهای سودمند و برگزیده‏ مطالب،بتواند دانش‏آموزان را به‏ بررسی و مطالعه تشویق کند.

 

دانش‏آموز نیز باید معلومات خود را بوسیله کتب غیر درسی تکمیل نماید و از همان دوران کودکی به مطالعه میل‏ و عادت پیدا کند.تا در دوران فراغت‏ به خواندن کتاب و مجله رغبت نشان‏ دهد.و همچنین با مطالعهء کتب‏ غیر درسی از اوضاع و احوال دنیا و تغییرات و پیشرفت‏های آن بی‏خبر نمانده تا بتواند«روش خودآموازی‏ بوسیله کتاب را تا آخر عمر ادامه دهد» ناگفته نماند که ای خودآموزی‏ می‏بایستی زیر نظر راهنما صورت‏ گیرد.از طرفی کتب درسی به علت‏ محدویتی که در مطالبشان وجود دارد نمی‏تواند به تنهایی برای پرورش و آموزش دانش‏آموزان کافی باشد.

چگونه کتابخانه تأسیس کنیم؟

حال که به ضرورت وجود کتابخانه در مدرسه پی‏بردیم،ممکن‏ است این سئوال مطرح شود که:چگونه‏ در مدرسه‏ای که کتابخانه ندارد کتابخانه‏ای تأسیس کنیم؟در وهلهء نخست شاید این کار-در مدارسی‏ که امکانات اولیه آن یعنی(کتاب، فقسه،کتابدار)فراهم نیست-امری‏ غیر واقعی و نشدنی جلوه نماید.حال‏ آنکه به اعتقاد ما،علیرغم تمام‏ مشکلاتی که ممکن است در این راه‏ وجود داشته باشد،کاری بسیار سهل و آسان است.

تعجب نکنید!اگر کمی تأمل‏ بفرمائید،ما روش آنرا برای شما شرح‏ خواهیم کرد.

اما هرگز نباید این نکته را از نظر دور داشت که هر کاری مستلزم سعی و تلاش و نیازمند همکاری است. و بالاتر از آن،درک صحیح از اهمیت‏ و نقش کتابخانه در مدرسه است.

برای تأسیس کتابخانه،ابتدا باید حدود امکانات خود را از قبیل تعداد کتابها،فقسه‏ها و محل مناسب ارزیابی‏ کرده و سپس به تعیین نوع کتابخانه‏ای‏ که قصد تأسیس آن را داریم بپردازیم.

کتابخانه در مدرسه بر سه نوع است:

الف:کتابخانه مرکزی

ب:کابخانه کلاسی یا مجموعه‏ کلاسی

ج:کتابخانهء سیّار

*کتابخانه مرکزی،کتابخانه‏ای

است که تمام منابع کتابخانه اعّم از: کتاب،فیلم،نوار و دیگر وسایل‏ سمعی و بصری یکجا در محل مناسبی‏ گرد می‏آیند و مراجعه کنندگان در آنجا به مطالعه می‏پردازند و یا از آنجا کتاب‏ به امانت می‏گیرند.به عبارتی دیگر همه کتابهای موجود در مدرسه در آنجا جمع‏آوری می‏شود و بچه‏ها برای‏ دست‏یابی به کتاب می‏توانند به آنجا مراجعه کنند.

کتابخانهء کلاسی:فقسه‏ای است‏ در کلاس با مجموعه‏ای از کتابهای‏ مناسب برای شاگردان همان کلاس‏ حسن این کتابخانه در این است که‏ کتابها همواره در اختیار دانش‏آموزان‏ است و مطابق با خصوصیات سنی آنها میباشد.

محل کتابخانه:

اگر در هنگام ساختن مدرسه محل‏ خاصی برای کتابخانه در نظر گرفته‏ نشده باشد،به روش معمول می‏توان‏ اتاقی برای این منظور در نظر گرفت.

قبل از انتخاب محل کتابخانه، خوب است در حد امکان به نکات زیر توجه شود.

1)فضای کافی،به تناسب‏ شاگردان مدرسه

2)نور مناسب

3)محیط آرام و قابل دسترس

کارشناسان کتابخانه،فضایی را که در قسمت مطالعه برای هر میز و صندلی و اطراف آن در نظر می‏گیرند. عبارت است از:«یک و نیم متر مربع‏ برای شاگردان دبستان و دو متر مربع‏ برای شاگردان دبیرستان».البته ما این‏ نظر را صد در صد درست نمی‏دانیم و با آنکه معتدیم برای استفاده از کتابخانه،فضائی مناسب لازم است، امّا بخوبی میدانیم در اختیار داشتن‏ چنین فضائی برای همهء مدارس‏ امکان‏پذیر نیست.

پس چه باید کرد؟به نظر ما حتی‏ یک اطاق 4x3 نیز برای این منظور کافی است، باز هم یادآور می‏شویم، فضای کافی برای کتابخانه لازم است‏ اما اصل نیست-در بسیاری از موارد دیده شدهاست که مربیان علاقمند با ذوق و پشتکار خود،کتابخانه‏ای‏ کوچک در مدرسه ایجاد کرده‏اند.و از نداشتن چنین مکانی دلسرد و مأیوس‏ نشده‏اند.2

مسئله مهم و قابل دقت در تأسیس‏ کتابخانه این است که ما بتوانیم از کتابخانه محیطی دوستانه و سرشار صمیمیتها به وجود آوریم و این‏ صمیمیّت ما باشد که دانش‏آموزان را با شور و علاقه به آنجا بکشاند و نه وسایل و تجهیزات کتابخانه.

نور:

در کتابخانه باید نور کافی وجود داشته باشد.تا کودک از مطالعه خسته‏ نشود،و این نور حتی الامکان باید طبیعی باشد.در صورت نبود چنین‏ امکانی می‏توان از نور مصنوعی‏ استفاده کرد.

و با توجه به اینکه حتما نیاز به‏ چراغهای قوی و پر نور نیست.می‏توانید برای تأمین روشنایی کتابخانه از نور لامپ فلورسنت(مهتابی)استفاده‏ کنید.

البته در مورد کتابخانه مدارس‏ روستایی اگر امکا ایجاد نور مصنوعی‏ وجود نداشته باشد و کتابخانه نیز تاریک یا کم‏نور باشد می‏تون،کتاب‏ را به بچه‏ها داد تا آن را در فضای آزاد یا خانه مطالعه کنند.-

محیط آرام و قابل دسترس:

سعی کنید،محیطی را که برای‏ کتابخانه انتخاب می‏کنید،حتی المقدور محیطی نسبتا آرام باشد،تا بچه‏ها براحتی بتوانند در آنجا به مطالعه‏ بپردازند،و از طرف دیگر محل‏ کتابخانه باید بگونه‏ای انتخاب شود تا همه بچه‏ها به راحتی بتوانند بدانجا رفت‏وآمد نمایند.گاه دیده شده که‏ در یک مدرسه سه طبقه،محل‏ کتابخانه را در طبقه سوم انتخاب‏ کرده‏اند،بدون توجه به این نکته که‏ رفت‏وآمد به طبقه سوم برای شاگردان‏ کلاسهای پایین‏تر مشکل بوده و همین‏ موضوع باعث عدم مراجعه آنان به‏ کتابخانه است.

تهیه کتاب:

از آنجا که کتاب یکی از عناصر اصلی کتابخانه است و کتابخانه بدون‏ آن مفهومی ندارد،لازم است پس از تعیین محل کتابخانه به تهیه‏ کتاب‏های مناسب اقدام کنیم و این‏ کار از چند راه ممکن است:

1-مربی از طریق رجوع به واحد کتاب معاونت پرورشی اداره آموزش‏ و پرورش مربوطه کتابهای لازم یا لیست آنها را دریافت نماید.3 2-اولیاء مدرسه،خود شخصا جهت تهیه کتاب اقدام می‏نمایند. (البته لازم به تذکر است که اگر قبل‏ از اقدام به خرید کتاب با ستاد تربیتی‏ مدرسه یا منطقه مشورت نمایند بهتر است).

3-جمع‏آوری کتب اهدائی از دانش‏آموزان‏4،بدین منظور می‏توان‏ ضمن تقاضا از دانش‏آموزان جهت‏ اهداء کتب مناسب برای هر مقطع به‏ کتابخانه شرط عضویت آنان را اهداء یک کتاب به کتابخانه قرار داد بر این‏ کار(جمع‏آوری کتب اهدائی) دو فایده مترتب است:

الف-اگر کتاب،مناسب مقطع‏ مربوطه باشد کتابخانه مدرسه را تکمیل‏ نموده‏ایم.

ب-اگر به دلیل عدم شناخت یا دلایل دیگر،کتاب نامناسبی در اختیار دانش‏آموزان بوده باشد آنها را جمع‏آوری نموده و آنان را در جهت‏ انتخاب کتاب مناسب راهنمائی‏ خواهیم نمود.

تزئین کتابخانه:

پس از انتخاب محل و تهیه کتب‏ لازم،خوب است،کتابخانه را تا حد امکان تزئین کرد،زیرا تزئین‏ کتابخانه از اهمیت بسیاری برخوردار است،-که ذکر اهمیت آن در این‏ مختصر نمی‏گنجد.بدین منظور می‏توان‏ از شعارهای مناسب(از سخنان بزرگان‏ دین و شخصیت‏های اسلامی جامعه، در مورد کتاب و مطالعه)،تصاویر زیبا، از نقاشیهای دانش‏آموزان،گلدانهای‏ گل و کاردستی‏هائی که توسط خود اعضاء تهیه شده است،استفاده کرد. ضمنا باید توجه داشت که موارد فوق‏ بهتر است در حد اعتدال باشد.

لازم به ذکر است که رنگ‏آمیزی‏ مناسب سهم بسزایی در تزئین کتابخانه‏ داشته و عامل مؤثری در تزئین جذب و جلب دانش‏آموزان به کتابخانه به‏ شمار می‏آید.از طرفی بهتر است‏ در رنگ‏آمیزی کتابخانه از رنگهای‏ روشن استفاده کرد،و برای اینکه‏ بچه‏ها خود را در تأسیس کتابخانه‏ سهیم و شریک بدانند،پیشنهاد می‏کنیم.در مورد تزئین کتابخانه از دانش‏آموزان نیز حتما کمک بگیرند.

در مورد نحوه ارائه کتاب می‏توان، با بکار بستن کمی ذوق و ابتکار، کتابها را به نمایش گذاشت،مثلا با کشیدن نخ در امتداد دیوار کتابها را بر روی آن آویزان کرد و یا کتابهای‏ مصور را بر روی نیمکتهال قرار داد تا بچه‏ها بهتر آنها را ببینند.و بقیه کتابها را می‏توان در درون جعبه‏ای چوبی یا مقوایی و یا قفسه‏های مخصوص کتاب‏ قرار داد.

کتابدار:

برای اداره کتابخانه‏ مرکزی،نیازمند به یک کتابدار هستیم،حال آنکه برای کتابخانه‏ کلاسی یا امانت دادن کتاب به‏ هر کلاسی براحتی میتوان از معلم‏ مربوطه آن کلاس کمک گرفت.اما در مورد کتابخانه،باید فرد مشخصی‏ وجود داشته باشد.حال این شخص‏ می‏تواند کتابدار،مربی،معلم،یا یکی از اولیاء مدرسه که در این کار، آگاهی و تعهد لازم را دارد،باشد.

برای انتخاب مسئول کتابخانه باید به این نکته توجه کرد که،فرد مزبور باید به این کار علاقمند بوده و نیز با کتاب،راه‏ورسم کتابداری و روانشناسی آشنایی داشته باشد.زیرا ممکن است کتابداری به کتابخانه‏ برود و کارهای مربوطه به تحویل‏ کتاب را هم انجام دهد ولی این کافی‏ نیست.بلکه باید بداند محتوای کتاب‏ چیست،و با خصوصیات سنی دانش‏ آموزان آشنا باشد،و بداند دانش‏آموزی‏ که این کتاب را گرفته قدرت خواندن‏ و فهم آن را دارد یا نه؟باید بداند آیا کتاب مطابق ذوق و احساس این‏ دانش‏آموز است و آیا می‏تواند جوابگوی سؤالات او باشد یا خیر؟تا اگر دانش‏آموز پس از خواندن این‏ کتاب تقاضای کتاب دیگری کرد

بداند چه کتابی را به او معرفی نموده و چگونه او را راهنمائی کند.

کتابدار باید خوش برخورد و با بچه‏ها صمیمی باشد.مشکلات آنها را درک نماید،بردبار،مؤدب،مهربان و منضبط باشد.در صورتی که در مدرسه‏ کتابداری وجود نداشت،می‏توان‏ از مربیان و معلمین مدرسه کمک‏ گرفت همانطور که قبلا ذکر شد در مورد انتخاب یکی از معلمین یا سایر کارکنان مدرسه،علاقه و آشنایی‏ شخص با مسائل کتاب و کتابخانه‏ باید در نظر گرفته شود.

اما در مورد کمک گرفتن از شاگردان،می‏توان از بین بچه‏هایی که‏ بیشتر با کتابخانه سروکار دارند و در بین بچه‏ها نیز از وجههء خوبی‏ برخوردارند افرادی را انتخاب‏ کنید.باید توجه داشت که ارزیابی‏ کار مطالعات بچه‏ها و نحوه هدایت از طریق کتاب باید بوسیله خود مربی یا کتابدار باشد.

مقررات کتابخانه:

کلیه دانش‏آموزان و معلمین بدون‏ استثناء حق استفاده از کتابخانه مدرسه‏ دارند،ولی برای آنکه کتابدار بتواند مشخصات و تعداد مراجعین و کتابهای‏ امانت داده شده را کنترل نماید،باید از قبل پیش‏بینی لازم را نموده و مقررات‏ لازم را وضع نماید(البته این مقررات‏ نباید بنحوی باشد که مانع جذب‏ بچه‏ها به کتابخانه شود)مانند:

مقررات امانت کتاب:

1-تعیین مدت امانت کتاب به‏ دانش‏آموزان.

2-تعیین تعداد کتبی که در یک‏ زمان می‏تو به یک دانش‏آموز امانت‏ داد.

3-تصمیم در مورد افرادی که‏ کتاب را گم یا پاره کرده و احیانا سر موعد به کتابخانه بازنمی‏گردانند.

ثبت نام

برای مشخص شدن تعداد افرادی‏ که از کتابخانه استفاده می‏کنند،باید از آنها ثبت‏نام بعمل می‏آورد.و برایشان‏ کارت عضویت صادر کرد.دادن‏ کارت عضویت کتابخانه نقش بسزایی‏ در جذب آنها به کتابخانه دارد. بعضی‏ها اسامی اعضای خود را در برگهء مخصوص و عده‏ای دیگر در دفتر می‏نویسند.

نحوه امتیاز دادن به دانش‏ آموزان:

با آنکه ارزیابی مطالعه دانش‏ آموز و آنچه او از کتاب دریافت داشته‏ است بسیار اهمیت دارد،معذالک در این ارزیابی نباید با طرح سئوالات و دادن نمرات امتیازی دانش‏آموز را به‏ پاسخگوئی سؤالات مشکل مجبور سازیم و با اینکار باعث زدگی و احیانا دوری او از کتاب و مطالعه‏ بشویم می‏توان با طرح یک سؤال‏ غیر مستقیم از متن کتاب با حالتی‏ دوستانه مثلا طرح این سؤال که:اگر خودت به جای قهرمان داستان بودی‏ همین برخورد را با بچه‏های کلاس‏ انجام میدادی؟یا نه.به این ترتیب‏ می‏توان میزان دقت دانش‏آموز را در مطالعه سنجید و مطابق با آن امتیازی‏ را برای فرد مذکور در نظر گرفت.5

ساعت کار کتابخانه:

برنامه کار کتابخانه با در نظر گرفتن برنامه کلاسها ریخته می‏شود.و در مجموع بایستی با برنامه کلاسها تناسب داشته باشد.مناسب‏ترین کار برای کتابخانه از نیم ساعت قبل‏ از شروع مدرسه و تا یک ساعت بعد از پایان برنامه روزانه کلاسهای مدرسه‏ است.(زیرا زنگ تفریح، ساعت‏ استراحت بچه‏ها است و دور از انصاف است که ما از وقت استراحت‏ مجازشان کم کنیم).استفاده از کتابخانه مدرسه در روزهای تعطیل و یا تعطیلات تابستان بستگی به مقررات و امکانات مدرسه دارد ولی با در نظر گرفتن اینکه دانش‏آموزان در فصل‏ تابستان فرصت بیشتری برای مطالعه‏ دارند.پیشنهاد می‏شود کتابخانه‏ مدرسه حداقل یک تا دو روز در هفته‏ بازنگهداشته شود و یا چند کتابخانهء مرکزی از هر منطقه که دارای امکانات‏ بیشتر و مکان وسیع‏تری است به عنوان‏ پایگاه مطالعاتی انتخاب شده و دانش‏ آموزان چند تا مدرسه از یک کتابخانه‏ استفاده کنند.

معرفی کتابخانه دانش‏آموزان:

در برخی موارد دیده شده که مدرسه‏ای‏ دارای کتابخانه تقریبا مجهزی است. اما بسیاری از شاگردان از وجود چنین‏ کتابخانه‏ای در مدرسه بی‏اطلاع‏ هستند،از اینرو لازم است.جهت‏ جذب هرچه بیشتر بچه‏ها به مطالعه‏ کتابخانه را به آنها معرفی کرد.این‏ معرفی می‏تواند به اشکال مختلف‏ صورت پذیرد،تا ضمن معرفی، انگیزه‏های لازم جهت جذب هرچه‏ بیشتر در دانش‏آموزان ایجاد شود.در معرفی کتابخانه باید دقت نمود که‏ شاگردان شرکت در فعالیتهای کتابخانه‏ را اجباری و قسمتی از برنامه‏های‏ درسی نپندارند.زیرا اگر چنین گمانی‏ برایشان حاصل شود.نسبت به‏ کتابخانه و فعالیت در آن بی‏میل   می شوند.

منبع: پایگاه مجلات تخصصی نور(نور مگز)





طبقه بندی: کتابخانه آموزشگاهی،
برچسب ها: کتاب، کتابخانه، مدارس،
[ پنجشنبه 7 اردیبهشت 1391 ] [ 09:57 ق.ظ ] [ فاطمه حامدی فر ]
نظرات
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


در این وبلاگ سعی بر این داریم که به بیان مطالبی پیرامون کتابخانه ی آموزشگاهی و مسائل مربوط به آن همچین معرفی سایت ها و مطالب مفید برای دانش آموزان ومعلمین و ...بپردازیم .

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
ایران رمان